Języki Berberów należą do grupy języków afroazjatyckich i używa się ich w niektórych częściach Afryki Północnej. Obszar ich zasięgu rozciąga się w kierunku wschód-zachód, od Atlantyku do Egiptu, a w kierunku północ-południe od Morza Śródziemnego do Nigru. Językami tymi posługuje się według różnych szacunków od 22 do 30 mln osób. Aż do czasów średniowiecza pierwotny język berberyjski został rozbity na dialekty pod wpływem języka arabskiego. Współczesne dialekty berberyjskie są różnie klasyfikowane, ale najważniejsze z nich to tamaszek (tuareski), tarifit, tashelhiyt, tamazight i kabylski.

Tamazight jako dialekt i jako język

Wyróżnia się trzy główne dialekty mówionego języka Berberów. Dialekt tamazight używany jest w centralnym Maroku, zwłaszcza na terenach w pobliżu Atlasu i uważany jest za typowy dialekt berberyjski. W dialekcie tashelhiyt mówi się zaś w całym południowym Maroku. Tarifit to dialekt używany przez mieszkańców północy, zwłaszcza w górach Rif. Różnica miedzy tamazight i tashelhiyt jest niewielka, a mówiący tymi dialektami swobodnie rozumieją swoje wypowiedzi. Większa różnica istnieje miedzy tashelhiyt i tarifit, głównie jednak z powodu wymowy, gdyż większość słówek jest taka sama. Chociaż nie ma dokładnych danych, szacuje się, że w dialekcie tamazight mówi od 2,5 do 3 milionów osób.

Z drugiej strony terminu tamazight (też: mazirisz) używa się również jako ogólnego określenia dla wszystkich berberyjskich języków i dialektów w Maroku, Algierii i Tunezji innych niż tamaszek, którego używają Tuaregowie, a który zdecydowanie różni się językowo. Nie ma powszechnej zgody co do tego, czy powinno się tamazight uważać za odrębny język. Wielu Berberów jest zdania, że mogą zrozumieć bez większych problemów wszystkich lub większości wersji tamazight. W tym wypadku można by było powiedzieć, że w języku tamazight mówi około od 20 do 25 milionów osób – 12-15 milionów w Maroku, 6-10 mln w Algierii i ponad 1 milion łącznie w Tunezji, Libii i Egipcie. Tamazight jest również językiem ojczystym dużej liczby imigrantów z Afryki Północnej mieszkających we Francji, Niemczech, Hiszpanii, Belgii, Holandii i innych krajach europejskich. Od lipca 2011 r., od czasu reformy konstytucyjnej, język tamazight ma w Maroku status równoprawnego języka urzędowego obok języka arabskiego. Tamazight od lat 2001/2002 jest uważany również za drugi język narodowy w Algierii, ale nie jest to uregulowane oficjalnie. Język tamazight nie posiada żadnej specjalnej ochrony prawnej.

Minisłowniczek tamazight

  • dzień dobry – salam alaikum
  • dzień dobry (w odpowiedzi na salam alaikum) – alaikum salam
  • dzień dobry – sbachir
  • cześć – bi’slemma
  • dobranoc – laila saida
  • dobrze? (w znaczeniu „o co chodzi?”) – labäss?
  • wszystko jest dobrze – kulschi labäss
  • wystarczy – safi
  • chleb – chobs
  • woda – l’emma
  • kawa – k’awa
  • latte – k’awahelib
  • Bóg da – insha Allah
  • bardzo dobre – msien
  • jak sie nazywasz? – äsmäk?
  • nazywam się Anna – asmi Anna
  • nie ma problemu – maakin musch kiel
  • excuse – sammahenni

Pismo

Dawniej tamazight i inne dialekty zwykle zapisywano literami arabskimi. Od początku XX wieku zaczęto pisać je zmodyfikowanym alfabetem łacińskim. Od lat dziewięćdziesiątych coraz więcej zwolenników zdobywa nowoczesna wersja tzw. pisma tifinagh, która jest używana między Berberami i Tuaregami do dziś. W Maroku pismo neo-tifinagh jest nauczane w szkołach podstawowych od 2004 roku, choć jeszcze nie we wszystkich jest to możliwe. Wydawane są podręczniki szkolne drukowane w nowoczesnym tifinagh. Alfabet w tym egzotycznym piśmie wygląda tak:

ⴰⴱⴲⴳⴴⴵⴶⴷⴸⴹⴺⴻⴼⴽⴾⴿⵀⵁⵂⵃⵄⵅⵆⵇⵈⵉⵊⵋⵌⵍⵎⵏⵐⵑⵒⵓⵔⵕⵖⵗⵘⵙⵚⵛⵜⵝⵞⵟⵠⵡⵢⵤⵥⵦⵧ